Mediawijsheid
in perspectief
Rachida Azough
Rachida Azough studeerde enige jaren Engelse taal- en letterkunde en Sociale Geografie aan de Universiteit van Amsterdam. In 2000 kwam Azough als verslaggever in dienst bij de Volkskrant, waar zij als redacteur werkte voor de Haagse redactie, de redactie algemene verslaggeverij en de redactie van het mediakatern. Ook schreef zij gedurende twee jaar een column voor deze krant. Daarnaast leidt Rachida Azough regelmatig debatten. Sinds een jaar is zij creatief directeur van de nieuwe stichting ´Kosmopolis´.
Ouderen en internet
Een paar jaar geleden liet de vader van Azough voor het eerst een internetaansluiting installeren. Als buurtbemiddelaar helpt hij bij het oplossen van conflicten in de buurt en het internet blijkt een erg handig communicatiemiddel voor de buurtbemiddelaar te zijn, zegt Azough. Ook ziet ze dat haar vader gebruik maakt van digitale veilingsites, bijvoorbeeld om een nieuwe auto te vinden. Maar ze waarschuwt daar meteen bij: ¨Niet iedereen heeft internet of de capaciteiten er op een goede manier mee om te gaan. Voor die mensen dreigt uitsluiting en daarmee ook eenzaamheid." Het zijn vooral ouderen die hiermee te maken krijgen, maar Azough signaleert ook bij mensen van middelbare leeftijd al problemen. ¨Ik heb een vriendin die nog geen 40 is. Zij heeft thuis een computer die ze nog net kan aanzetten, maar daar houdt het dan echt mee op. Koudwatervrees en een gebrek aan begeleiding weerhouden haar ervan volledig gebruik te maken van de digitale snelweg. Als het gaat om de nieuwe media, haken mensen dus ook al op vroege leeftijd af.¨
Mediacoach
De grote vraag is hoe kinderen op scholen mediawijzer gemaakt kunnen worden. Zou de invoering van de mediacoach daarbij kunnen helpen? Azough ziet niet veel in dit idee. ¨Als je op iedere school een mediacoach neerzet, komt de verantwoordelijkheid veel te veel bij één persoon te liggen. Het o zo belangrijke thema van de mediawijsheid wordt dan te veel afgeschoven op één individu, waardoor andere docenten op de school zich niet meer verantwoordelijk voelen om de mediawijsheid van kinderen te bevorderen. Bovendien is er op scholen voldoende kennis en kunde aanwezig op het gebied van nieuwe media, deze moet alleen beter gebundeld worden. De enthousiaste docenten die vanuit een persoonlijke interesse al veel weten van nieuwe media moeten elkaar zien te vinden, en een voortrekkersrol gaan spelen. Zij moeten proberen ook de andere docenten op school enthousiast te krijgen.¨
Daarnaast denkt Azough dat het goed zou zijn als docenten cursussen aangeboden zouden krijgen, waarop ze bijgespijkerd worden op het vlak van de nieuwe media. ¨Nu bestaan er ook al bijspijkercursussen, maar die zijn vaak alleen gericht op vakinhoudelijke kennis, terwijl dat toch niet het probleem is voor de meeste docenten. Die hebben het juist moeilijk in de omgang met nieuwe media.¨
De traditionele media
Wat betreft het vergroten van de mediawijsheid ziet Azough een belangrijke rol weggelegd voor de bibliotheken. ¨Iedereen kan er naar binnen en media raadplegen. Ik denk wel dat bibliotheken zich - nog meer dan ze nu al doen - moeten aanpassen aan deze tijd.¨ Ook de Publieke Omroep heeft volgens Azough een belangrijke taak als het gaat om het vergroten van de mediawijsheid van jongeren. ¨Het is jammer dat de Publieke Omroep het voorbeeld van de BBC op het gebied van burgerjournalistiek geen navolging geeft, de journalistieke cursussen die de BBC online aanbiedt vinden zelfs in Nederland gretig aftrek.¨
De traditionele media hebben volgens Azough moeite om de diverse samenleving op evenwichtige wijze te bedienen. Ze ziet dan ook dat met name jongeren de traditionele media de rug toekeren. ¨Jongeren hebben het gevoel dat ze van de media een eenzijdig plaatje voorgeschoteld krijgen en kunnen dat niet rijmen met hun eigen belevingswereld.¨
Anno 2008 kun je jongeren geen Hollandse canon meer voorschotelen als deze geen ruimte biedt aan internationale invloeden, stelt Azough. ¨Deze tijd schreeuwt om opvoeding tot wereldburger. Jongeren staan sterk onder invloed van globalisering en transculturalisatie. Die invloed moet ook zichtbaar zijn in het curriculum en in het nieuws dat hen wordt aangeboden. Dat zie ik nog te weinig.¨
Azough ziet overigens wel dat de traditionele media een poging doen de burger bij hun werk te betrekken. Zo heeft Azoughs eigen Volkskrant weblogs geïntroduceerd, en heeft de NOS in samenwerking met FunX NOS-headlines opgezet. ¨Ik juich dit soort initiatieven toe, maar toch zijn het initiatieven die van bovenaf door de traditionele media neergezet worden. Uiteindelijk zijn die blogs van de Volkskrant vooral bedoeld als extraatje, om de lezer bij zich te houden.¨ Azough denkt dat de traditionele media zich er terdege van bewust zijn dat er door de nieuwe media meer concurrentie is gekomen. ¨Het probleem is echter dat ze nog niet massaal op de nieuwe ontwikkelingen durven in te springen.¨
Ondanks haar kritiek ziet Azough ook de positieve kanten van de traditionele media. ¨Bij de traditionele journalistiek is een enorme hoeveelheid kennis aanwezig, het zou zonde zijn als deze kennis verloren zou gaan. Ik pleit er dus zeker niet voor de burgerjournalistiek de plek in te laten nemen van de traditionele journalistiek. Bovendien genieten kranten toch wel enige status. Jongeren wantrouwen de krant, maar willen er zelf toch ook graag in staan. Regelmatig mailen jongeren me met de vraag of ik kan zorgen dat de door hun geschreven stukken op de opiniepagina terechtkomen.¨
Wat Azough vooral mist, is de kritische reflectie vanuit de media zelf. ¨Ik denk nog met weemoed terug aan een programma als Het Blauwe Licht. Hierin werd de televisie van de voorbije week op lichtvoetige wijze besproken en in een context geplaatst. Er werd eigenlijk een poging gedaan de beelden van de voorbije week te ´lezen´.¨
Azough denkt dat het goed zou zijn als er op internet gedegen initiatieven geboden zouden worden voor de traditionele media. ¨In Nederland komen initiatieven op het gebied van journalistieke internetmagazines nauwelijks van de grond. Het zou heel goed zijn als de traditionele journalistiek regelmatig geconfronteerd werd met volwaardige kritiek op resultaten. Dat zou de media scherp houden.¨ Azough vertelt dat dit soort initiatieven in Amerika en het Verenigd Koninkrijk wel van de grond komen. Een voorbeeld is de Britse internetkrant Spiked. ¨Dit is een krant die door professionele journalisten opgezet is. Deze internetkrant werpt een kritische blik op het functioneren van de traditionele media, en biedt gelijktijdig trainingen voor aanstormend talent dat niet gemakkelijk in de media terechtkomt. Daarmee worden twee vliegen in één klap geslagen: de media worden kritisch gevolgd door insiders en outsiders en jongeren worden getraind om volwaardig onderdeel uit te maken van de media.¨ Dat is geen overbodige luxe, zegt Rachida. ¨Een deel van de berichtgeving van de traditionele media is tamelijk eenzijdig en veel nieuws blijft onderbelicht. Zo speelt er in de Arabische wereld heel veel dat de traditionele journalistiek niet oppakt, en als het nieuws wel wordt opgepakt, wordt het regelmatig volledig verkeerd geïnterpreteerd.¨
Interviews
