Sannette Naeyé is sinds 1997 directeur van Stichting Cinekid, dat al meer dan twintig jaar het gelijknamige festival organiseert. Het Cinekidfestival staat in het teken van film-, televisie- en nieuwe-mediaproducties voor kinderen. Ieder jaar biedt Cinekid in de herfstvakantie aan meer dan veertigduizend kinderen de mogelijkheid van zo’n tweehonderd mediaproducties te genieten. Ook biedt het kinderen de gelegenheid zelf aan de slag te gaan met media.
Mediawijsheid
Het advies Mediawijsheid is Sannette Naeyé uit het hart gegrepen. Ze vindt het een grote verdienste dat mediawijsheid of media-educatie uit de welzijnssfeer is gehaald en dat het accent nu meer ligt op het actief gebruik van media en zo bij te dragen aan verbetering van het mediaklimaat. Twee kanttekeningen wil ze er echter wel bij plaatsen. De eerste is dat er in het advies een onderscheid wordt gemaakt tussen informatie en entertainment, terwijl als gevolg van de convergentie tussen media, die verhouding veel complexer is geworden. “De maatschappelijke bovenlaag onderschat de betekenis van entertainment. Het grensgebied tussen informatie, kunst, cultuur en entertainment zou beter onderzocht moeten worden. Het gaat in deze tijd meer dan ook om het vasthouden van de aandacht; dat kan de entertainmentindustrie als geen ander.”De tweede kanttekening betreft het feit dat het advies niet spreekt over aanbod, maar alleen over afname of vraag. “Mediawijs wordt je ook door veel te kijken, en dan liefst naar aanbod dat zo divers mogelijk is en kwaliteit heeft. Voor die kwaliteit zijn verschillende ijkpunten: is het uitdagend, houdt het de aandacht vast, heeft het voldoende filmische en educatieve kwaliteit, kent het meerdere betekenislagen of gaat het om monoboodschappen voor een massapubliek?” Helaas ontbreekt het bij het aanbod van mediaproducties voor kinderen steeds meer zowel aan diversiteit als aan kwaliteit, aldus Naeyé.
Publiek domein
De kwestie van het media-aanbod moet volgens Naeyé gezien worden in het licht van het publiek domein. Waar heeft onze cultuur of waar hebben onze kinderen behoefte aan? Op dit moment, zegt Naeyé, is er weinig vraag naar goede mediaproducties. Maar dat komt omdat er zo weinig aanbod is. “Smaakontwikkeling, het leren kijken naar andere, moeilijkere genres, vindt plaats in de jeugd. Er is een directe correlatie met culturele voorkeuren en participatie in de volwassenheid, weten we uit onderzoek.” Er moet, meent Naeyé, dan ook in dat aanbod geïnvesteerd worden, onder andere door de overheid. Temeer daar er straks vanuit het onderwijs meer vraag zal komen, zo verwacht zij. “Niet alleen in Nederland, maar ook in Engeland en zelfs in Denemarken, waar ze zo vaak vooroplopen, ontbreekt het aan een helder cultuurpolitiek antwoord op de vraag hoe om te gaan met nieuwe media. Nu laat de overheid het volledig aan de markt over. Ten onrechte. Het meeste geld in jonge gezinnen gaat naar televisie, film en nieuwe media, zoals games. Dan wil je op die terreinen ook kwaliteitsproducten. Waar zijn de artistieke games bijvoorbeeld?” Volgens Naeyé heerst er momenteel de tendens dat de cultuursector allianties aan moet gaan met het bedrijfsleven om de productie van interessant aanbod mogelijk te maken. “Dat klinkt leuk, maar we moeten niet vergeten dat het bedrijfsleven niet dezelfde belangen heeft. Zij zijn uiteindelijk meer geïnteresseerd in de financiële opbrengst en minder in inhoudelijke kwaliteiten.”Educatie
De rol van het onderwijs in het mediawijs maken van jonge mensen is essentieel, meent Naeyé. Dat begint bij het primair onderwijs, ook als het om nieuwe media gaat. De aanpak daarvoor moet gebaseerd op aanbod. “In het primair onderwijs moet nog vraag gecreëerd worden vanwege de koudwatervrees voor alles wat te maken heeft met techniek en computers.” Mediawijsheid zou daar bovendien verder moeten gaan dan een digitaal rijbewijs of het kritisch beschouwen van media-uitingen. “Juist de leefwereld van jonge kinderen wordt gedomineerd door multi-media. Zij moeten zich dit meer eigen maken, door er actief bij betrokken te worden.” Het onderwijs heeft daar volgens Naeyé nog geen visie op; er zijn nog geen methodes en dus ontbreekt ook de vraag ernaar. “De zoektocht naar mogelijkheden en methodes zou meer ondersteuning verdienen; daarbij gaat het ook om research & development met het oog op softwareontwikkelingen bij culturele instellingen. Bij mediawijsheid in relatie tot innovatie en nieuwe media ligt het primaat immers juist bij de culturele instellingen. Want van het onderwijs kan dat niet verwacht worden.”Om te voorzien in de behoefte die er bij het basisonderwijs is aan media-educatie, heeft Cinekid een informele, online leeromgeving gecreëerd, de CinekidStudio. De Studio biedt kinderen allerlei tools om zelf multimediale producties te maken; Cinekid leidt daarvoor Pabostudenten op en organiseert trainingen voor docenten. Overigens zou er, volgens Naeyé, niet alleen op basisscholen aandacht moeten zijn voor mediawijsheid. “Ik deel het idee van een education permanente, waarin van basis- tot voorgezet- en volwassenenonderwijs aandacht is voor beeldcultuur.”
