De Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur (KSE) is een cultuurprofielschool die zich heeft gespecialiseerd in media-educatie. Docent ckv en beeldende vorming Sjaak Jansen heeft als mediacoördinator met zijn collega’s een programma ontwikkeld voor alle leerlingen van de school, van de brugklas tot en met de eindexamenklas. In tegenstelling tot veel andere scholen beschikt KSE over goed geoutilleerde medialokalen. Bij de uitvoering van mediaprojecten werkt de school actief samen met culturele instellingen en mediaorganisaties in Etten-Leur en daarbuiten.
Weinig diepgang
Digitalisering en medialisering bieden voordelen, maar kennen ook gevaren. Sjaak Jansen signaleert bijvoorbeeld een toenemende gameverslaving bij scholieren. “Jongeren stromen mee met de ontwikkelingen, zonder stil te staan bij de eventuele gevolgen van hun media-gebruik. Games bieden jongeren een vlucht uit de werkelijkheid en pubers hebben daar blijkbaar behoefte aan. Dat is begrijpelijk, maar het KSE heeft wel recent een leerling van school moeten sturen, die zich had verloren in de gamewereld.”Jansen onderschrijft de consta-tering dat door de digitalisering een zee aan informatie beschikbaar is gekomen, maar dat de communicatie daardoor niet aan diepgang heeft gewonnen. “Het tegendeel is eerder het geval. Veel mensen komen niet verder dan een persoonlijke reactie op standpunten van anderen. Als lezer van bijvoorbeeld Metro en Spits neem je daar kennis van, maar daar blijft het bij. Er worden geen verbanden gelegd of analyses gemaakt, waardoor de informatie blijft zweven.” Sjaak Jansen zag hoe dat doorwerkt op school. “Leerlingen vinden hun weg wel op internet, maar hun werkstukken stellen inhoudelijk weinig voor. Informatie verzamelen en kopiëren levert geen problemen op, maar in een recensie een eigen mening geven blijkt vaak moeilijk. Ze komen niet verder dan: ‘Ik vind het mooi’ of: ‘Ik vind er niets aan’, maar de argumentatie ontbreekt.”
Knelpunten
Sinds het voorjaar van 2004 is KSE een zogeheten cultuurprofielschool, een school die zich bewust profileert met kunst en cultuur en daartoe structurele samenwerkingsverbanden aangaat met de (culturele) omgeving. Op grond van haar ervaring met mediaonderwijs, met name met het bouwen van websites, heeft KSE bewust gekozen voor de ontwikkeling van haar mediaprofiel. Na de startperiode van twee jaar kan het mediaprogramma van KSE een succes worden genoemd, zegt Jansen. De lessen slaan aan bij de leerlingen en hebben effect. De kennis en vaardigheden die leerlingen opdoen hebben merkbaar invloed op de kwaliteit van hun werkstukken. De vakoverstijgende benadering waarvoor KSE heeft gekozen leidt ertoe dat ook bij andere vakken dan ckv meer gebruik wordt gemaakt van media.Een van de knelpunten bij de ontwikkeling van mediaonderwijs is de kloof tussen leraren en leerlingen op het gebied van nieuwe media. Het gebrek aan kennis en apparatuur bemoeilijkt de implementatie van media-educatie in de praktijk. “Dat is op veel scholen het geval; lang niet alle scholen hebben de mogelijkheden die KSE heeft.” Volgens Jansen moet het onderwijs op dit punt een enorme inhaalslag maken. “Je moet er in ieder geval voor zorgen dat docenten goed zijn opgeleid.” Hij pleit voor een uitgebreid programma van na- en bijscholing voor docenten. Bovendien zou er een basisniveau van ict- en mediavaardigheden moeten worden vastgesteld voor leraren.
Een ander knelpunt is het gebrek aan een doorgaande leerlijn. Veel aanbieders van lesmateriaal op mediagebied, zoals De Waag en ThinkQuest, blijven volgens Jansen steken in aardige projecten en gadgets. Ook blijkt veel materiaal bij nadere beschouwing weinig vernieuwend. KSE was derhalve vooral op zichzelf aangewezen bij het verder invullen van een meerjarenprogramma. September 2007 heeft de school een eigen doorlopende leerlijn het licht doen zien met het verschijnen van het boekje Het kan, Mediawijsheid op school, een coproductie van de KSE en SchoolTV. “Vanuit het ministerie van OCW en de Onderwijsraad is enthousiast gereageerd op het leerplan. Langzamerhand komt er zo meer aandacht voor het onderwerp, ook bij de politiek. Toch vindt er nog weinig sturing plaats en is er nog onvoldoende visie bij overheid en politiek op hoe het onderwijs zou kunnen of moeten veranderen.”
Positieve resultaten
Als cultuurprofielschool onderhoudt KSE goede relaties met haar omgeving. De school werkt onder andere samen met culturele instellingen en mediaorganisaties uit de regio, zoals de bibliotheken en de lokale omroep. Leerlingen voeren regelmatig opdrachten buiten de school uit. Sommigen hebben onderzoek gedaan bij het provinciaal archief, anderen hebben geassisteerd op basisscholen. Een team van zes derdeklassers van de school heeft een reportage ge-maakt van een conferentie over de onder-bouw VO in de Galgenwaard in Utrecht. Ook werkt KSE samen met landelijke instellingen als Teleac/NOT, Beeld en Geluid, Surfnet en Kennisnet. Dat netwerk breidt zich steeds verder uit.De Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur school is tevreden over de resultaten van het mediaonderwijs tot nu toe. De bijzondere invulling die de school aan haar profiel geeft, versterkt haar imago. De mediaprojecten inspireren de leerlingen en geven hen vertrouwen en status. Op filmfestivals en bij wedstrijden worden prijzen behaald, ouders worden uitgenodigd voor presentaties, zodat zij kunnen zien wat hun kinderen hebben bereikt. Jansen: “Leerlingen blijven je verrassen. Het mediaonderwijs heeft bovendien het werk van de docenten aangenamer ge-maakt, de relatie met ouders verbeterd en de relatie met de leefomgeving van de school veranderd.”
