Initiatieven andere ministeries
In het advies Mediawijsheid: de ontwikkeling van nieuw burgerschap stelt de Raad voor Cultuur dat de overheid een samenhangende visie moet formuleren op het gebied van mediawijsheid, en zich hier over de hele breedte van haar beleid rekenschap van geven. Van der Hoeven wees in haar reactie op het raadsadvies op diverse initiatieven van andere ministeries, waarmee ze onder andere doelde op het Actieplan Maatschappelijke Sectoren en programma rondom het thema eParticipatie.Actieplan Maatschappelijke sectoren
Het Actieplan Maatschappelijke Sectoren en ICT is voortgekomen uit een samenwerking van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie, OCW, Verkeer en Waterstaat, VWS en Economische Zaken. Volgens het ministerie van Economische Zaken is de Nederlandse maatschappij in verandering, en ontwikkelt deze zich naar een diensten- en kenniseconomie. Ict speelt hierin een grote rol. Deze ontwikkeling biedt volgens het ministerie kansen, maar brengt ook knelpunten en vraagstukken met zich mee, daarom heeft het in samenwerking met andere ministeries het Actieplan Maatschappelijke Sectoren & ICT geïnitieerd. Het actieplan loopt van eind 2005 tot eind 2009 en er is in totaal 80 miljoen euro voor vrijgemaakt. Ongeveer gelijktijdig met het opstarten van het actieplan kwam de Raad met zijn advies over mediawijsheid. Met het actieplan beogen de gezamenlijke ministeries particuliere initiatieven te stimuleren om innovatieve ict-toepassingen en –diensten beter in te zetten voor maatschappelijke vraagstukken. De ministeries subsidiëren via het programma projecten die een oplossing bieden voor “een specifiek maatschappelijk probleem in de sectoren mobiliteit, onderwijs, veiligheid en zorg.” De meeste daarvan zijn gelieerd aan de zorg- en de onderwijssector. De gesubsidieerde zorgprojecten hebben vooral betrekking op elektronische patiëntendossiers en ‘zorg op afstand’. In de projecten die betrekking hebben op onderwijs, worden vooral educatieve games ontwikkeld. Van der Hoeven verwijst in haar reactie op het raadsadvies over mediawijsheid terecht naar het Actieplan Maatschappelijke Sectoren en ICT. Het zou echter zinvol kunnen zijn om in het actieplan zelf de link met mediawijsheid te leggen. Mediawijsheid zou volgens de Raad voor Cultuur immers “een belangrijke rol moeten spelen in de innovatie-agenda van de overheid”. Innovatie gaat volgens de Raad voor Cultuur namelijk niet alleen om techniek, maar ook om inhoud. In het actieplan ligt de nadruk vooral op de techniek, en de manier waarop techniek bepaalde maatschappelijke problemen kan oplossen. De burgerschapscomponent komt niet in het actieplan naar voren.eParticipatie
In het programma eParticipatie, afkomstig van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, staat de actieve en participerende burger wel centraal. Dit programma, dat na een sluimerend bestaan weer is opgepakt, draait in de eerste plaats om de verbetering van de communicatie tussen burger en overheid. Het ministerie onderzoekt via dit programma hoe ict-toepassingen kunnen helpen om burgers te betrekken bij het oplossen van maatschappelijke problemen. Het gaat het ministerie er vooral om hoe burgers beter kunnen participeren in overheidsbeleid, maar ook om de vraag hoe met behulp van ict de sociale cohesie tussen burgers onderling verbeterd kan worden. Het ministerie ondersteunt daartoe bestaande en nieuwe projecten. Het kan hierbij gaan om de ontwikkeling van een site waarop burgers de dienstverlening van de overheid kunnen beoordelen, maar ook om de realisatie van een interactieve game waarin de buurt beoordeeld en de burgers geactiveerd worden.Daarnaast heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken in het kader van eParticipatie twee creatieve sessies georganiseerd, met als doel nieuwe ideeën te bedenken voor eParticipatie met behulp van het moderne internet (web 2.0). Op 15 november 2007 vond een eParticipatietop plaats, waar de mogelijkheden van eParticipatie met een breed publiek besproken werden. Een van de gasten was burgemeester van Groningen Jacques Wallage. De belangrijkste vraag die hij stelde was: hoe kan de verticale bestuurscultuur verbonden worden met de horizontale internetcultuur? De politiek is volgens Wallage gebaseerd op regels, terwijl in de internetcultuur juist de dialoog centraal staat. Keynote-spreker Tom Steinberg vond het vooral van belang dat overheden beter leren omgaan met meldingen van burgers buiten de eigen kanalen. De overheid zou volgens Steinberg een gevoelig oor moeten ontwikkelen voor de signalen die burgers afgeven zowel op het internet als in de fysieke wereld. Tijdens de workshops kwamen onder andere de volgende thema’s aan de orde: Hoe kan je de transparantie van de overheid verbeteren in een digitale wereld? Hoe kan de overheid beter signalen van burgers opvangen? Hoe kan de overheid aanhaken bij initiatieven van burgers? Uit deze vragen blijkt dat het thema eParticipatie vooral gericht is op de communicatie tussen burgers en overheid.
