Bibliotheekvernieuwing
In 2001 is het proces van bibliotheekvernieuwing van start gegaan. In het kader hiervan heeft de VOB de ‘InnovatieStimulans Bibliotheekvernieuwing’ georganiseerd, een prijsvraag waarop bibliotheken kunnen inschrijven. Tot nu toe heeft de prijs elk jaar een ander thema, in 2008 is dat mediawijsheid. Het voornemen bestaat om de prijs voortaan definitief aan het onderwerp mediawijsheid te koppelen. De volgende vier projecten zijn in 2008 in de prijzen gevallen:- Community Media Center (Amsterdam).
De Openbare Bibliotheek Amsterdam gaat samen met het Nova Esprit College, het televisieprogramma NOVA en het initiatief ‘Koers Nieuw West’ – bedoeld om de maatschappelijke positie van bewoners van Nieuw West op het gemiddelde Amsterdamse peil te brengen – een aantal community media centers plaatsen in de bibliotheken in Amsterdam West. Hiermee beogen de initiatiefnemers de bibliotheek tot het centrum van de buurt te maken, waarin allerlei mogelijkheden geboden worden voor het gebruik en de productie van media-inhouden. - Mediawijsheid in Flevoland (Flevoland).
De bibliotheken ontwikkelen programma’s om burgers mediawijzer te maken. Daarvoor worden elektronische leeromgevingen ontwikkeld en mediacoaches ingezet. Voor de realisering van het project werken bibliotheken samen met onderwijsinstellingen, Seniorweb, verenigingen voor dorpsbelangen en instellingen voor sociaal-maatschappelijk werk. - Life Story (Gelderland).
De openbare bibliotheken in Arnhem en Nijmegen, het cultureel centrum CODA in Apeldoorn en diverse VMBO-scholen ontwikkelen samen een multimediaal leerprogramma voor de VMBO-bovenbouw. Via de website wordt een poging gedaan leerlingen mediawijzer te maken. - HuiswerkCentrale.nl (Haarlemmermeer).
HuiswerkCentrale.nl biedt leerlingen en leraren van middelbare scholen een portaalsite waarop leraren sites kunnen aanmaken voor hun vakgebied en klas. Op de website bundelen docenten, leerlingen en bibliothecarissen hun kennis.
Mediasector
Het ligt voor de hand dat de mediasector zich ook bewust is van het thema mediawijsheid. Het zijn bij uitstek media-instellingen die burgers de instrumenten kunnen geven om zelf media te produceren, dat is dan ook wat de Raad voor Cultuur in 2005 adviseerde. Bovendien vond de Raad dat media-instellingen zich meer op de vraag, en minder op het aanbod zouden moeten richten. De publieke omroep werkt er aan om het publiek steeds meer zelf de touwtjes in handen te geven. In het voorjaar van 2008 introduceert het Uitzending Gemist 2.0. Naar voorbeeld van YouTube kunnen mensen uitzendingen van de publieke omroep, met behulp van een mediaspeler van de omroep, op hun eigen website of blog plaatsen. Deze zogeheten embedded media-player heeft diverse mogelijkheden. Zo kunnen gebruikers tijdcodes instellen, waardoor ze de mogelijkheid krijgen slechts een fragment van een uitzending op hun site of blog te plaatsen. Op die manier kunnen mensen, net als op YouTube, hun eigen playlist samenstellen. De omroep biedt nu al diverse themakanalen aan, maar met Uitzending Gemist 2.0 krijgen de burgers de mogelijkheid hun eigen themakanaal samen te stellen door bijvoorbeeld alle programma’s en journaalitems over één specifiek onderwerp te verzamelen. Bovendien biedt de door de omroep ontwikkelde mediaspeler ook nog de mogelijkheid om audiocommentaar toe te voegen aan de televisiefragmenten. Overigens is altijd duidelijk wat het originele filmpje is en wat door de gebruiker is toegevoegd. Niet de omroep, maar de gebruiker staat centraal in de nieuwe versie van Uitzending Gemist. Ook bij de RVU staat de burger centraal, zij het op een andere manier. De RVU zegt zich de komende jaren te richten op de “verantwoordelijke, participerende en kritische burger”. Hiertoe heeft het de Club van 100 opgericht, door directeur Ben Groenendijk omschreven als ‘een marktplaats voor vragers en aanbieders van hulp’. Zowel internet als televisie worden daarvoor ingezet.Wat betreft het bevorderen van mediawijsheid zag de Raad ook een belangrijke taak weggelegd voor lokale en regionale omroepen. Die staan immers dicht bij de praktijk waarin burgers mediawijs worden en zouden verbanden aan moeten gaan met andere lokale partners als bibliotheken en culturele instellingen. Onduidelijk is wat er op dit terrein gebeurt, al lijkt de Organisatie van Lokale Omroepen Nederland (OLON) zich wel bewust te zijn van de belangrijke taak die lokale omroepen op het gebied van mediawijsheid hebben. Zo werkt de OLON samen met de RVU aan lokale varianten van de Club van 100. Bovendien heeft voorzitter Pieter de Wit van OLON meerdere malen gehamerd op het belang van mediawijsheid; omroepen beschikken volgens hem echter niet over de financiële capaciteit om hun taken op het gebied van mediawijsheid te kunnen vervullen.
Onderwijs en kinderen
Met name in het onderwijsveld is de term mediawijsheid goed geland. Dat blijkt alleen al uit het feit dat de meeste hits op Google met als zoekterm mediawijsheid, gerelateerd zijn aan kinderen en onderwijs. Kennisnet Ict op school, dat deel uitmaakt van de kwartiermakersgroep, is de grote voortrekker op mediawijsheidvlak, een groot deel van de site van deze organisatie is ingeruimd voor het onderwerp mediawijsheid. Het belangrijkste doel van Kennisnet Ict op school is “het (op een goede manier) toepassen van ict in de les en docenten ondersteunen in het verbeteren van hun eigen vaardigheden.” Ook de Katholieke Scholengemeenschap Etten-Leur is actief bezig met het implementeren van het thema mediawijsheid in het onderwijs. Hiervoor heeft het samen met Schooltv een doorlopende leerlijn ontwikkeld waarmee scholen op weg worden geholpen audiovisuele vorming en mediawijsheid in hun onderwijs te integreren. Schooltv heeft al meerdere mediawijsheidsprojecten ondernomen. Het meest recente project is Hanna’s Mission, waarin het idee van burgerschap en het produceren van media-inhouden met elkaar verbonden worden. Ook andere media-instellingen proberen een bijdrage te leveren aan de mediawijsheid van kinderen door ze zelf media-inhouden te laten produceren. Zo kunnen kinderen in de Cinekidstudio online hun eigen filmpjes maken, en kunnen ze via de Sketchstudio en de Gamestudio van Klokhuis zelf reportages en games maken.In het advies mediawijsheid pleitte de Raad voor mediacoaches op scholen. In 2007 is de Nationale Opleiding MediaCoach geïntroduceerd. Deze opleiding is een initiatief van Stichting Reclame Rakkers en Stichting De Kinderconsument. De opleiding is bedoeld voor leerkrachten, studenten van de Pabo, bibliothecarissen en medewerkers in de jeugdhulpverlening. Volgens de beide stichtingen is er zeer veel animo voor de opleiding. De eerste lichting studenten heeft inmiddels een diploma ontvangen.
De introductie van een apart vak mediawijsheid op scholen achtte de Raad niet haalbaar - dit in tegenstelling tot de pabo’s en andere lerarenopleidingen waar mediawijsheid een essentieel onderdeel van het curriculum zou moeten zijn. Eind 2007 deed Tweede Kamerlid Tofik Dibi (Groen Links) een wetsvoorstel waarin hij pleit voor de introductie van het vak mediawijsheid op scholen. Hij vreest dat veel scholen niet aan mediawijsheid toekomen als het niet in de kerndoelen is vastgelegd.
